... ...

Co z Programem Wydarzeń Kluczowych?

Cechą białostockiej kultury od zawsze było jej rozproszenie. W porównaniu do innych miast wojewódzkich, Białystok...

Radosław Puśko

12 czerwca 2020 • publicystyka

Cechą białostockiej kultury od zawsze było jej rozproszenie. W porównaniu do innych miast wojewódzkich, Białystok nadrabiał (i ciągle nadrabia) zaległości w procesach integracyjnych między twórcami kultury – zarówno niezależnymi, jak i działającymi w ramach instytucji. Ważną, jeśli nie najważniejszą bolączką, jest też permanentny brak środków finansowych w odpowiedniej wysokości na działania kulturalne.

Wobec tych problemów zrodziła się potrzeba stworzenia programu, który przyczyniłby się do minimalizacji zagrożeń. Dokument taki byłby efektem trwającego od kilku lat procesu systematycznej refleksji o istniejących problemach i wyzwaniach, którym musi sprostać miejska polityka kulturalna. Głównym zadaniem miała być próba odpowiedzi na pytanie „co zrobić, aby w białostockiej kulturze było lepiej?”

Prezydent wystąpił więc z propozycją stworzenia specjalnego programu dla kultury do podmiotu zewnętrznego – organizacji DNA Miasta, która od wielu lat zajmuje się tworzeniem polityk kulturalnych dla miast. Co ważne – program nie powstawał w zaciszu urzędniczych gabinetów, a przy udziale ekspertów, przedstawicieli świata nauki, organizacji pozarządowych, instytucji kultury oraz liderów opinii. Zorganizowano serię otwartych debat oraz warsztatów konsultacyjnych skierowanych do dyrektorów miejskich i wojewódzkich instytucji kultury, przedstawicieli trzeciego sektora, aktywnych organizatorów wydarzeń kulturalnych oraz urzędników.

W wyniku powyższych działań wypracowano szereg rozwiązań. 

 1) Doprowadzenie do rozwoju co najmniej 5 przedsięwzięć o kluczowym znaczeniu dla rozwoju życia kulturalnego miasta poprzez opracowanie i wdrożenie Programu Wydarzeń Kluczowych.

2) Zwiększenie poziomu kompetencji kulturowych mieszkańców, pogłębienie poziomu uczestnictwa w kulturze oraz rozwinięcie oferty kulturalnej na białostockich osiedlach poprzez opracowanie i wdrożenie Programu Edukacji Kulturalnej.

3) Zwiększenie dostępności zasobów będących w posiadaniu instytucji kultury dla osób i organizacji zewnętrznych prowadzących niekomercyjną działalność kulturalną poprzez opracowanie i wdrożenie Funduszu Współpracy.

Towarzyszyć miały im trzy zadania uzupełniające:

1) Wsparcie instytucji kultury w procesie tworzenia instytucjonalnych strategii rozwoju oraz wprowadzenie ujednoliconego systemu sprawozdawczości umożliwiającego przeprowadzanie ewaluacji postępów realizacji Programu Polityki Kulturalnej.

2) Zwiększenie dostępności środków finansowych przeznaczonych na działania organizacji pozarządowych poprzez zmianę struktury otwartych konkursów dotacyjnych.

3) Wsparcie budowy i adaptacji nowych obiektów na cele kultury oraz poprawa istniejącej infrastruktury kultury oraz powiększanie jej zbiorów i powierzchni wystawienniczej.

18 czerwca 2018 r. Rada Miasta podjęła uchwałę w sprawie przyjęcia „Programu polityki kulturalnej Miasta Białystok na lata 2018-2022 plus”. 15 marca 2019 r.  Prezydent Miasta Białegostoku podpisał zarządzenie o wdrożeniu Programu Wydarzeń Kluczowych. Tym samym władze miasta, a także twórcy i animatorzy kultury zobowiązali się do realizacji wspólnych celów.

Następnie wyłoniono tzw. “Zespół 100” do oceny potencjału wydarzeń kulturalnych typowanych do objęcia mechanizmem wieloletniego wsparcia finansowego – marek mających być wizytówką Białegostoku. Tworzyło go 100 twórców, ludzi mediów, decydentów, aktywistów i innych liderów opinii. 88 osób z tego grona oddało swój głos na wydarzenie kluczowe, wśród których ostatecznie znalazły się: festiwale lalkarskie, Halfway Festival, Up To Date Festival, Festiwal Literacki „Na pograniczu kultur” oraz Festiwal „Biała Czysta Kulturalna”.

Budżet Programu w założeniu miał wynosić 1100000 zł rocznie. Kwota ta miała zostać przekazywana w formie trzyletnich dotacji z budżetu miasta dla organizacji pozarządowych. Osobno przewidziano pieniądze na finansowanie wydarzeń kluczowych organizowanych przez miejskie instytucje kultury w formie trzyletnich dotacji celowych i wojewódzkie instytucje kultury.

Niestety – w grudniu 2019 r. władze miasta zdecydowały o przesunięciu realizacji Programu Wydarzeń Kluczowych na 2021 r. Urząd Miasta poinformował, że Program nie zostanie rozpoczęty w 2020 roku, pierwotnie planowany jako odrębny konkurs na działania 3-letnie, z powodu ograniczeń finansowych w budżecie Miasta Białegostoku na 2020 rok. Zamiast tego wybrane projekty mają być realizowane w ramach konkursów dla organizacji pozarządowych. Tym samym zajdzie konieczność ponownego ubiegania się o przyznane już środki finansowe. Przesunięcie finansowania wyłonionych wydarzeń na 2021 r. Jest niestety zaprzeczeniem głównego celu Programu Wydarzeń Kluczowych, tj. wyeliminowania niepewności twórców i animatorów białostockiej kultury w kwestii stabilności finansowania ich działań. Może to również zwiększyć wewnętrzną konkurencję między nimi i zahamować ich rozwój. Magistrat tłumacząc się “ograniczeniami finansowymi” nie podaje ich źródeł, można się tylko domyślać, że chodzi o uszczuplenie dochodów samorządu w związku z rządową reformą podatku PIT i CIT.

Bez względu na przyczyny, realizację Programu Polityki Kulturalnej w jego najważniejszej części ciężko uznać za sukces. Można za to – i chyba nie ma innego wyjścia – apelować do Prezydenta o zmianę tej decyzji. Twórcy i animatorzy białostockiej kultury mogliby wzmocnić swoje środowisko we wspólnym, solidarnym działaniu. Zdecydowanie jest ku temu potrzeba i okazja.

Zobacz także

Dlaczego w Białymstoku nie będzie drzew?

Teza bardzo śmiała, ale niestety dość prawdopodobna przy głównych ulicach Białegostoku, biorąc pod uwagę sposób...
Monika Pietkiel

9 września 2021 • publicystyka

Jadłodzielnia na trudne czasy

Od blisko dwóch lat w Białymstoku funkcjonuje tzw. Jadłodzielnia - miejsce, do którego każdy może...
Piotr Kempisty

16 czerwca 2020 • publicystyka